Algemene Ledenvergadering KNVWS Gooi en Vechtstreek 6 december 2018

Locatie: Natuurmonumenten ’s-Graveland (Eekhoornzaal)
Datum: donderdag, 6 december 2018
Aanvang: ± 22:00 uur, na de lezing van die avond

De volgende twee leden hebben zich verkiesbaar gesteld voor de twee vacatures in het bestuur:

Erik van der Hoven

Ik ben Erik van der Hoven, getrouwd en vader van een zoon. In mijn dagelijkse werk ondersteun ik als secretaris een ondernemingsraad van een bank. Daaraan voorafgaand heb ik ongeveer 20 jaar in diverse IT onderdelen van een bank gewerkt.

 Mijn interesse in sterrenkunde is enkele jaren geleden ontstaan, toen ik een kleine telescoop kocht. Ik mocht al graag de maan fotograferen, maar nu kwam er dimensie bij. En na een eerste blik op Jupiter ‘was ik om’ en meldde ik mij aan als lid van de Sterrenwacht. Daar ik geen natuur- of sterrenkundige opleiding heb heb ik nog veel te leren, en waar kan dat beter dan tussen de leden van de Sterrenwacht.

Ik wil graag iets terugdoen voor de Sterrenwacht door mijn ervaring in het bestuur in te brengen, als secretaris, IT-er of gewoon enthousiast lid.

Han Westerhuis

Ik ben Han Westerhuis (69), gepensioneerd directeur-bestuurder uit het basisonderwijs. Al sinds mijn middelbare-schooltijd ben ik gefascineerd door de sterrenkunde en ruimtevaart.

Ik ben nu twee jaar actief als vrijwilliger betrokken bij de sterrenwacht en vind het leuk om mij nu ook bestuurlijk in te gaan zetten voor de groei en bloei van onze sterrenwacht.

 

 

 

Agenda (pdf download)

1. Opening

2. Verslag van de Algemene Ledenvergadering van 5 april 2018

3. Beleids- en Activiteitenplanplan 2019 – 2021

4. Begroting 2019

5. Aftreden en benoeming van bestuursleden:

• De heren Bastiaan Bitter en Erwin Holema hebben besloten hun functies in het bestuur neer te leggen, in beide gevallen als gevolg van gebrek aan tijd door werk- en privé verplichtingen. Zij blijven wel actief als vrijwilligers voor de vereniging. Wij danken hen voor hun inzet.

• Voorstel benoeming nieuw leden van het bestuur:
– Erik van der Hoven
– Han Westerhuis

6. Rondvraag

7. Sluiting

 

Alle stukken zijn medio november op onze website geplaatst. Sommige stukken zullen ook ter vergadering in beperkte oplage beschikbaar zijn. Indien nodig kunnen ze ook van tevoren worden opgevraagd (mail secretariaat@sterrenwacht-gv.nl).
Het bestuur zou het op prijs stellen als u zo spoedig mogelijk na de lezing uw koffie of thee haalt en weer gaat zitten.
Wij hopen de vergadering rond 22:30 uur af te sluiten.

Lezing op 4 oktober: Snaartheorie

De twee belangrijkste pijlers van de moderne natuurkunde – de kwantummechanica en de relativiteitstheorie – blijken in extreme situaties niet goed samen te gaan. Zodra we proberen met deze modellen zwarte gaten of de oerknal te beschrijven, stuiten we op allerlei vreemde tegenspraken. Ten minste één van beide theorieën – en mogelijk allebei – is in dergelijke extreme omstandigheden dus niet exact geldig. De snaartheorie is een succesvolle poging om beide ideeën in één breder, consistent raamwerk te vatten.

In zijn lezing op 4 oktober om 20:00 uur vertelt Marcel Vonk ons op een begrijpelijke manier wat de snaartheorie inhoudt, en waarom die de bestaande problemen oplost. Tegelijkertijd zien wij dat dit nieuwe model ook allerlei nieuwe problemen met zich meebrengt. Marcel bespreekt hoe natuurkundigen proberen ook deze problemen op te lossen. Uiteindelijk komen we terug bij de sterrenkunde: wat leert de snaartheorie ons nu over het heelal, de oerknal en zwarte gaten? Is het mogelijk het model te testen met astronomische waarnemingen? Ook de ideeën van de Nederlandse fysicus Erik Verlinde, recent uitgebreid in het nieuws, komen hierbij ter sprake.

Marcel Vonk is mathematisch fysicus, werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn onderzoek behelst onder meer de snaartheorie, een theorie die allerlei toepassingen vindt in de kosmologie en de studie van zwarte gaten. Naast onderzoeker is hij ook enthousiast popularisator. In 2011 publiceerde hij het populairwetenschappelijke boek “Snaartheorie” en in november 2017 verscheen zijn nieuwe boek “Zwarte gaten – Gevangen in ruimte en tijd”.

Locatie

Alle lezingen worden gehouden op donderdagavonden om 20:00 uur in de Eekhoornzaal op de 1ste verdieping van het  Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten naast de Sterrenwacht. Loop links om het Bezoekerscentrum heen naar de achteringang. Toegang is gratis voor leden van de KNVWS Gooi en Vechtstreek en Sterrenwacht Gooi en Vechtstreek. Toegang is €3 voor niet-leden.

Sterrenwacht Gooi en Vechtstreek ontvangt een bijdrage voors ons weerstation van Rabobank Gooi en Vechtstreek

Op 1 oktober 2018 tijdens een bijeenkomst van Rabobank Gooi en Vechtstreek ter gelegenheid van de “Week van de Coöperatie” heeft onze vereniging en sterrenwacht een mooie bijdrage van €3650 ontvangen ter ondersteuning van ons “Project Weerstation en Zonnewijzer”.

Naast onze hoofdtaak op het gebied van sterrenkunde willen wij het publiek in het algemeen en in bijzonder de schoolgaande jeugd kennis te laten maken met de verschillende aspecten van het weer en het klimaat, en met de invloed van de mens op het klimaat. Hiermee hopen wij een bijdrage te leveren aan het  maatschappelijk  debat  rond  klimaatverandering, energietransitie  en  duurzaamheid. Een weerstation met bijbehorende apparatuur waarmee gegevens live kunnen worden verstrekt aan een breed publiek vormt de basis van ons project.

Het project omvat een uitgebreid weerstation met verschillende meetinstrumenten dat op een paal in het veld van Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek van Natuurmonumenten naast de sterrenwacht zal worden geplaatst met bijbehorende computerapparatuur waarmee gegevens kunnen worden verstuurd naar o.a. diverse beeldschermen in en rond de Sterrenwacht, in het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten in ‘s-Graveland, naar de website van de Sterrenwacht en naar landelijke (amateur) weerpagina’s.

Om dit thema verder uit te bouwen willen wij tegelijkertijd een interactieve koordzonnewijzer plaatsen in het veld naast het weerstation. Hiermee kunnen kinderen (of volwassenen) spelenderwijs de tijd bepalen en zo kennis maken met concepten m.b.t. de Zon en de beweging van de Aarde.

De totale kosten voor het project zullen ca. €10.800 bedragen. De vereniging zelf en andere organisaties zullen ca. € 7.150 ofwel ruim 66% hiervan voor hun rekening nemen. De sterrenwacht heeft nu een bijdrage van ca. €3.650 ofwel ca. 34% van het totaal van de Rabo Coöperatiefonds ontvangen om dit project te kunnen realiseren. Hiermee kunnen wij nu van start gaan. Wij danken de Rabobank voor hun steun!

Wij hopen dat zowel het weerstation als zonnewijzer vóór de zomer van 2019 operationeel is.

Maansverduistering op 27 juli 2018 druk bezocht!

Op 27 juli 2018 vond er een zeldzame gebeurtenis plaats: een totale maansverduistering – en wel de langste van de eeuw! Omdat een deel van totaliteit en het einde van de verduistering in Nederland zichtbaar zou zijn, is de sterrenwacht opengegaan voor bezoekers. Oorspronkelijk hoopten wij op 50 – 70 bezoekers. Die zouden een presentatie kunnen bijwonen en daarna naar de eclips kunnen kijken.

Enkele dagen vóór de verduistering begonnen wij te vermoeden dat het drukker zou kunnen worden. Misschien 150 – 200 bezoekers. Belangstelling op de website en sociale media was groot en er was ook veel aandacht in de reguliere media waarbij onze naam vaak werd genoemd. Meer vrijwilligers zegde toe om te helpen en wij besloten ook de Eekhoornzaal te gebruiken.

Op de dag van de verduistering zelf wilde de Zon niet overtroffen worden door de Maan en heeft ons dus ook de warmste dag van de eeuw bezorgde! De presentatieruimte – die wel eens te warm kan zijn op zelfs een gewone dag  – werd een sauna met de Eekhoornzaal niet ver achter. Alle ramen werden opengezet. Tijdens een etentje vooraf bij Brambergen, werd het duidelijk dat bijna alle andere tafels ook op de eclips zaten te wachten – en het was nog maar 19:00 uur!

Voor 21:00 uur stond er een lange rij voor het gebouw en meer auto’s stroomden binnen. Additionele telescopen en verrekijkers werden buiten opgesteld – tot in het veld – en vrijwilligers zorgden dat bezoekers zo goed mogelijk over de drie binnenruimtes en de buitenruimtes werden verdeeld.

Hoe ging het op het veld?

maansverduistering vanaf het terrasDick, Jasper, Feijtus en Jan stonden om 20:45 uur gereed buiten op het terras en op het grasveld.

Jan stond er met de 80mm telescoop, vergroting 25 tot 50 keer. Zolang er nog geen maan was hebben de heren kinderen en volwassenen door de kijkers naar een verre boom laten kijken en veel verteld. Het terras liep al goed vol. Het wachten was toen op de maan. Rond kwart over negen zijn Jasper en Jan naar het grasveld verhuisd, in de hoop daar eerder de maan te kunnen zien en om de kijkpunten wat meer te spreiden over het terrein. Ook het grasveld werd inmiddels al steeds voller. Iedereen wachtte heel geduldig tot de maan zichtbaar zou zijn. Een probleem was wel dat lage bewolking in het zuidoost toenam.

Rond kwart over tien was het dan zo ver: de bovenkant van de maan werd zwak zichtbaar. Vanaf die tijd tot iets na middernacht hebben er continu bezoekers door de kijkers gekeken. Eerst kon toen iedereen de maan door de telescopen zien. Langzaam werd de maan ook wat helderder. Toen de bezoekers de maan hadden gezien, werd beurtelings gekeken naar Saturnus en de maan. Veel bezoekers hadden nog nooit  planeten aan de hemel gezien. Om zelf een ring om Saturnus te zien was voor veel bezoekers – en ook voor ons – een hele mooie ervaring.

Heel kort kon ook naar Jupiter gekeken worden, die was een tijdje zichtbaar tussen de boomtakken door. Ook bij het kijken naar Jupiter met drie manen klonken vele Oh´s en Ah´s. Er stonden regelmatig  15 tot 20 bezoekers in de rij bij de telescoop. Later was ook Mars een tijdje zichtbaar tussen de bomen door. Rond kwart over elf kwam de maan weer uit de kernschaduw. Ook dat proces is door veel mensen gevolgd. Om 00:30 uur verliet de laatste bezoeker het grasveld.

En bij de ingang van de Sterrenwacht en Presentatieruimte?

Vanaf 21 uur zou iedereen welkom zijn, maar al om 20.05 liep een dame naar boven die meende ergens gelezen te hebben dat de sterrenwacht om 20.20 uur open zou gaan. Die hebben wij toch terug moeten sturen. Maar omstreeks kwart voor negen begon het binnen te stromen. Tablet en mobiel pinapparaatje waren aangesloten voor ons vuurdoop met het voor ons nieuwe fenomeen van “mobiel pinnen”. Er ontstond een lange rij op trap die tot ver buiten het gebouw reikte. Margo en Lex hebben mensen uit de rij verdeeld over de locaties om de wachttijden zo goed mogelijk te verkorten terwijl Lynn en Johan alles in goede banen probeerden te leiden op de diverse locaties – door de enorme drukte niet altijd even makkelijk – en zo veel mogelijk de vele vragen van bezoekers te beantwoorden.

In totaal heeft Gerard 305 bezoekers geturfd die in de presentatieruimte en sterrenwacht zijn geweest. Er waren ook 100 – 200 die niet naar boven zijn gekomen vanwege de rijen. sommige zijn wel in de Eekhoornzaal geweest voor de Presentatie daar.

Door de drukte is het ook waarschijnlijk dat een aantal voorbij zijn tafel zijn gelopen zonder zich aan te melden. Een aantal mensen werden ontevreden door het lange wachten en omdat er in de sterrenwacht vóór 22:00 uur nog niets van de verduistering te zien was. Dit was overigens ook het geval door heel Nederland vanwege de bewolking dichtbij de horizon.

Gelukkig hadden de meeste mensen begrip voor de situatie en maakten er een gezellige avond van. Fee heeft een leuke quiz over de Maan gegeven voor een volle zaal – tot 6 keer toe! Ruim 180 mensen hebben op een leuk manier hun kennis over de Maan kunnen vergroten. En er is ook veel voor het eerst gepind!

 

In de Eekhoornzaal…

Over vuurdoop gesproken – Frans is voor het eerst onze groep komen versterken. En hij moest gelijk drie keer achter elkaar zijn boeiende presentatie houden voor overvolle zalen! Het was warm in de zaal maar doordat Frans ook kinderen uit de zaal heeft betrokken bij zijn presentatie, is iedereen de hitte snel vergeten. De kinderen en ook Frans konden rekenen op een groot applaus na zijn presentatie.

 

En in de sterrenwacht zelf?

Ido, Erik, Nikita en Peter stonden gereed om mensen te ontvangen. Naarmate het 21.30 -22.00 uur werd, bouwde de spanning zich op… Is de verduisterde maan al te zien? Beide telescopen stonden gericht op de horizon en de vele bezoekers wachtten geduldig en in spanning af tot de maan uit de dikke horizonnevel bloedrood tevoorschijn zou komen. Intussen werden vele vragen van mensen beantwoord.

Op Stellarium op het grote scherm was te zien dat de maan al boven de horizon was. Echter vanuit de sterrenwacht gezien verschool de maan zich achter de bomen in het zuidoost.  Enige teleurstelling ontstond bij een aantal van de vele bezoekers. Om de mensen niet gelijk teleur te stellen zijn ze aangeraden om naar het veld te lopen waar er vrij uitzicht was en waar de “bloedrode” maan inmiddels al zichtbaar werd. 

De sterrenwacht stroomde half leeg en de andere helft van de mensen wachtte geduldig af totdat de maan boven de bomen uit zou komen. Intussen hebben de heren Saturnus laten zien. Net als in het veld vonden heel veel mensen allen dit al de moeite waard om naar de sterrenwacht te komen. De vele ahh’s en ohh’s bij de aanblik van Saturnus vergoedde al veel.

Uiteindelijk werd het geduldig wachten beloond en kwam de verduisterde maan (nog net geheel verduisterd door de kernschaduw) boven de bomen tevoorschijn. Wow!! Dit was waarom de mensen gekomen waren en dit konden we ze door de grote telescopen, en tegelijkertijd door de kleine volgkijkers, laten zien. Twee aan twee bekeken de bezoekers de verduisterde maan door de 4 kijkers en iedereen vond het een prachtige aanblik. Ook opvallend was dat iedereen even rustig keek en genoot en weer plaats maakte voor de volgende in de lange rij.

Om een lang verhaal kort te maken: jonge mensen, oudere mensen, (groot)ouders met kinderen iedereen vonden het prachtig en er werden heel veel vragen op ons afgevuurd, Sommige eenvoudig en sommige moeilijker, maar het gaf wel aan dat de mensen echt met volle interesse stonden te kijken. 

Naarmate de maan meer uit de schaduw tevoorschijn kwam werd het wat rustiger wat de mensenmassa betreft, met als voordeel dat wij de mensen die achter bleven wat meer informatie konden geven en wat meer vragen konden beantwoorden.

Uiteindelijk was de maan weer vol verlicht en rond 01.00 uur gingen de laatste bezoekers naar huis. Alle vrijwilligers verzamelden zich en moe maar voldaan werd teruggeblikt op deze fantastische avond.

Omdat een foto 1000 woorden waard is, hieronder een korte foto-impressie van de avond.

 

Nieuwsbrief maart – april 2018

Lezing op 8 maart: “Het BlackHoleCam Project: het fotograferen van een zwarte gat” door Thomas Bronzwaer en Christiaan Brinkerink van Radboud Universiteit

Neutron star

Op 8 maart a.s. geven Thomas Bronzwaer en Christiaan Brinkerink van Radboud Universiteit een lezing met als titel “Het BlackHoleCam Project: het fotograferen van een zwarte gat (een update)”.

Tijdens één van de meest gewaardeerde lezingen van het seizoen 2015 – 2016 hebben Thomas en Christiaan ons verteld over de plannen om voor het eerst een zwarte gat te “fotograferen”. Twee jaren verder zijn wij erg benieuwd naar de voortgang: Waar zijn zij, wat hebben ze al gezien? Wat zeggen de resultaten hen tot nu toe? Daarnaast zullen zij bespreken wat voor theoretisch onderzoek er momenteel wordt gedaan, en zij laten de nieuwste simulaties van zwarte gaten zien.
Natuurlijk beginnen ze met een introductie over wat zwarte gaten – en het BlackHoleCam project – ook al weer zijn.
Wij zijn benieuwd!

Locatie

Alle lezingen worden gehouden op donderdagavonden om 20:00 uur in de Eekhoornzaal op de 1ste verdieping van het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten naast de sterrenwacht. Toegang is gratis voor leden van KNVWS Gooi en Vechtstreek/de Sterrenwacht en €3,00 voor niet-leden. Pinbetaling is niet mogelijk.

Indien de sprekers hun presentaties beschikbaar stellen, zijn deze na te lezen in het ledengedeelte van onze website.


Algemene Ledenvergadering aansluitend op de lezing van 5 april

cassini mission

Op 5 april vindt de laatste lezing van het seizoen 2017 – 2018 plaats. Wij hebben een lezing door Dr. Henk Olthof over de resultaten van de Cassini-Huygens Missie gepland. Echter mede doordat onze februarigasten al een voorproefje van dit onderwerp hebben gekregen tijdens het ingelaste programma, zijn wij nu aan het kijken of het verstandig is deze lezing in april of op een later moment te houden. Er wordt in alle gevallen voor een interessante lezing gezorgd. Wij laten vóór 1 april weten wat het wordt.

Aansluitend op de lezing van 5 april vindt onze Algemene Ledenvergadering plaats. De agenda en stukken zullen vanaf medio maart op de website staan. Hoofdpunt is het Jaarverslag 2017.

Doordat wij nu twee vergaderingen per jaar houden – in april vooral voor het Jaarverslag en in december voor de begroting en plannen voor het volgend jaar – hopen wij de vergaderingen vrij kort te kunnen houden. Er zullen ook voorafgaand aan de lezingen van die avonden een beperkt aantal kopieën van de agenda en van de stukken beschikbaar zijn.


Astroreizen 2018

Geïnteresseerd om een week (of meer) intensief bezig te zijn met het observeren of met astrofotografie onder een donkere hemel? Ga mee dit jaar op astroreis naar Frankrijk in mei of september! Al sinds 2009 reizen enkele leden van KNVWS Gooi en Vechtstreek en Sterrenwacht Almere af naar Zuid-Frankrijk om van een mooie, donkere hemel te kunnen genieten. Onze bestemming is Domaine de Pradines, een donkere plek in de Cévennes vlakbij Millau.

Doordat wij daar vaak zijn geweest, hebben de eigenaren speciale, betegelde kijkplekken voor ons gebouwd, omringd met palen zodat de plekken kunnen worden afgeschermd van wind en licht van anderen. Het grote voordeel is dat de telescopen de hele week mogen blijven staan.

Dit jaar zijn er twee weken gepland: in mei (groepsweek van 11/12 tot 19 mei) en in september (groepsweek 7/8 tot 15 september). De kosten zijn zeer redelijk. Het is wel tegen de 1200 km rijden met eigen of gedeeld vervoer maar de wegen zijn goed en de meeste mensen rijden dit in 12 uur of minder.

Op onze website is er uitgebreide informatie met foto’s en een mogelijkheid om meer informatie op te vragen of alvast in te schrijven. Of stuur ons een e-mail. Onze optie op accommodaties voor mei loopt eind maart af. Daarna kunnen wij nog proberen te reserveren maar er is dan geen garantie op een plek naast de telescopen. Het is dus van belang om vooral voor mei zo spoedig mogelijk in te schrijven.


Landelijke Kijkdagen 23 en 24 februari: eindelijk helder!

Landelijke Kijkdagen

Wij hadden de moed bijna opgegeven na maanden van bewolkte vrijdagavonden maar eindelijk was het helder en wel tijdens de Landelijke Kijkdagen van 2018 op 23 en 24 februari jl.. Tijdens de eerste avond hadden wij rond 120 bezoekers en op de tweede avond nog eens 70 bezoekers.

Op beide avonden stonden de eerste gasten al ruim voor 20:00 u. voor de deur en bleven de hele avond binnenstromen. Om de drukte te verspreiden waren er presentaties of quizzen in de zaal voor een deel van de bezoekers terwijl de anderen door de telescopen keken en een toelichting over de sterrenhemel kregen op ons tweede beeldscherm in de sterrenwacht.

Landelijke Kijkdagen

 

Heel veel dank aan alle vrijwilligers die deze – en ook alle andere – kijkavonden mogelijk hebben gemaakt dit seizoen!

Onze laatste reguliere kijkavond van de lente is op 30 maart. Wij hopen iedereen te zien op één van de resterende vier kijkavonden of op de Inloopavond voor Leden op woensdag 14 maart.


Bij onze buren

Niet alleen bij ons maar ook bij onze collega-sterrenwachten zijn er vele activiteiten in deze periode.


Sterrenwacht Midden Nederland (Amersfoort/Schothorst)

http://www.sterrenwacht-mn.nl

Activiteiten:
– 17 maart, 19:30 u.: kijkavond met korte presentatie over de sterrenhemel
Lezingen:
– 30 maart, 20:00 u.: “Einstein en de Relativiteitstheorie” door Eric Bergshoeff in Het Groene Huis


Sonnenborgh (Utrecht)

http://www.sonnenborgh.nl

Activiteiten:
– Tot en met eind maart elke vrijdagavond van 20:00 tot 21:30 uur voor volwassenen, toegang €11,50.
– Tot en met 26 maart elke zaterdagavond van 19:30 tot 21:00 uur voor kinderen van 6 tot 12 jaar, toegang €11,50 voor kinderen en €9,50 voor begeleiders.
– Elke zondag zonnekijkdag.
– Elke 1e zondag van de maand: Sonnenborgh’s Super Sunday Solar Science Show om 14:30 en 15:30 uur, entree: reguliere museumprijzen

Lezingen:
Tijdens de kijkavonden rouleert een lezingenprogramma van 4 lezingen. Voor 2018 zijn dat:

– Bestemming zonnestelsel
– Geboorte, leven en dood van sterren
– De zoektocht naar exoplaneten
– Sterrenstelsels


Volkssterrenwacht Amsterdam

http://www.volkssterrenwachtamsterdam.nl

Activiteiten:
– vrijdag 23 maart: publieke sterrenkijkavond Universiteit fan Amsterdam

Lezingen:
– dinsdag 20 maart: “Het heelal gevuld met onzichtbare deeltjes” doorProf. dr. Patrick Decowski
– dinsdag 24 april: “Zwaartekrachtgolven” door Prof. dr. Chris van den Broek


Astra Alteria

http://www.astraalteria.nl

Activiteiten (alle op een vrijdag, aanvang 20:00 uur):
– vrijdag 23 maart: waarneemavond in Putten
– vrijdag 23 maart: waarneemavond in Ede

Lezingen (alle op een maandag, aanvang 20:00 uur):
– maandag 12 maart: Science Café Ede – Interstellair stof in de Melkweg
– maandag 9 april: Science Café Ede – Het universum is rond


Colloquia KNMI

http://www.knmi.nl/over-het-knmi/agenda

Lezingen (in de Buys Ballotzaal, KNMI in De Bilt, 15:30 uur):
– donderdag 8 maart: “Overview of Early Results from TROPOMI on the Copernicus Sentinel 5 Precursor” door Pepijn Veefkind, R&D Satellite Observations


Sterrenwacht Almere

http://www.sterrenwachtalmere.nl

Activiteiten:
– Eerste zaterdag van de maand om 13:00 uur: Kijken naar de Zon

Lezingen:
– zaterdag 28 april 2018, 10.00 – 17.00 uur: ATM dag “light” (diverse sprekers)

Algemene Ledenvergadering KNVWS Gooi en Vechtstreek 5 april 2018

Locatie: Natuurmonumenten ’s-Graveland (Eekhoornzaal)
Datum: donderdag, 5 april 2018
Aanvang: ± 22:00 uur, na de lezing van die avond

Agenda (pdf)

 

1. Opening & mededelingen

2. Verslag van de ledenvergadering van 7 december 2017    

3. Financiële zaken

a)      Jaarrekening 2017 met bijbehorende verslagen:

·         Verslag van het bestuur

·         Financieel jaarverslag

·         Verslag van de Kascommissie

b)      Decharge van de penningmeester en van het bestuur

4. Benoeming nieuwe kascommissie       

5. Aftreden en benoeming van bestuursleden

·         In april 2018 zijn er geen aftredende bestuursleden

6. Voortgang Sterrenwacht

·         w.o. plannen t.a.v. het weerstation

7. Rondvraag

8. Sluiting

Alle stukken zullen medio maart op deze website worden geplaatst. Sommige stukken zullen ook ter vergadering in beperkte oplage beschikbaar zijn. Indien nodig kunnen ze ook van tevoren worden opgevraagd (mail secretariaat@sterrenwacht-gv.nl).
Het bestuur zou het op prijs stellen als u zo spoedig mogelijk na de lezing uw koffie of thee haalt en weer gaat zitten.
Wij hopen de vergadering rond 22:30 uur af te sluiten.

Lezing op 8 maart: “Het BlackHoleCam Project: het fotograferen van een zwarte gat” door Thomas Bronzwaer en Christiaan Brinkerink van Radboud Universiteit

Op 8 maart a.s. geven Thomas Bronzwaer en Christiaan Brinkerink van Radboud Universiteit een lezing met als titel “Het BlackHoleCam Project: het fotograferen van een zwarte gat (een update)”.

Tijdens één van de meest gewaardeerde lezingen van het seizoen 2015 – 2016 hebben Thomas en Christiaan ons verteld over de plannen om voor het eerst een zwarte gat te “fotograferen”. Twee jaren verder zijn wij erg benieuwd naar de voortgang:  Waar zijn zij, wat hebben ze al gezien? Wat zeggen de resultaten hen tot nu toe? Daarnaast zullen zij bespreken wat voor theoretisch onderzoek er momenteel wordt gedaan, en zij  laten de nieuwste simulaties van zwarte gaten zien.
Natuurlijk beginnen ze met een introductie over wat zwarte gaten – en het BlackHoleCam project – ook al weer zijn.
Wij zijn benieuwd!

Locatie

Alle lezingen worden gehouden op donderdagavonden om 20:00 uur in de Eekhoornzaal op de 1ste verdieping van het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten naast de sterrenwacht. Toegang is gratis voor leden van KNVWS Gooi en Vechtstreek/de Sterrenwacht en €3,00 voor niet-leden. Pinbetaling is helaas niet mogelijk. 

Astroreizen 2018 : 11/12 tot 19/20 mei en 7/8 tot 15 september

telescopenAl sinds 2009 reizen enkele leden van KNVWS Gooi en Vechtstreek en Sterrenwacht Almere af naar Zuid-Frankrijk om van een mooie, donkere hemel te kunnen genieten. Onze bestemming is Domaine de Pradines, een donkere plek in de Cévennes vlakbij Millau, 61 hectare groot, op bijna 1000m hoogte.

Doordat sommige van ons maar liefst 15 keer zijn geweest, hebben de eigenaren speciale, betegelde kijkplekken voor ons gebouwd, omringd met palen zodat de plekken kunnen worden afgeschermd van wind en licht van anderen. Het grote voordeel is dat de telescopen de hele week mogen blijven staan.

Astroweken 2018

In 2018 zijn er twee groepsweken gepland: in de lente van 11/12 tot 19/20 mei en in het najaar van 7/8 tot 15 september. De week loopt in principe van zaterdag tot zaterdag maar vele mensen reserveren extra dagen rond de groepsweek. De weekend van 19/20 mei is al druk, ook met andere gasten, dus ruimte is beperkt na de 19de. Het complex is ook op 15 september al bezet voor een trouwpartij. Wij kunnen dan niet tot zondag blijven maar moeten op zaterdag vertrekken.

Doordat Pradines op 43N ligt met vrij uitzicht naar het zuiden, is er veel te zien die vanuit Nederland niet (goed) zichtbaar is. Op heldere nachten strekt de Melkweg uit van horizon tot horizon – 180 graden – en de stofbanen zijn prachtig. In de lente ligt het accent op sterrenstelsels inclusief M104 (Sombrero) en NGC 4038 (Antennae). Aan het einde van de nacht komen ook de Boogschutter en de zomerdriehoek in beeld.

In het najaar krijgen wij een laatste kans op de Boogschutter maar ook objecten zoals de Helixnevel en NGC 253 (Sculptor) zijn mooi in zicht. Natuurlijk zijn er ook alle objecten die wij vanuit Nederland kunnen zien zoals Andromeda, maar dan heel anders in beeld door de donkere hemel. Voor de astrofotograven onder ons zijn er ook vele mooie nevels voor narrowband astrofotografie. Het is altijd schrikken wanneer eerst de Plejaden en dan Orion verschijnen aan het eind van de nacht terwijl bijna iedereen nog in zomerstemming is!

Accommodatie en kosten

Er zijn diverse soorten accommodaties van gîtes tot chalets. Mits er voldoende mensen zijn, koken de eigenaren ‘s voor ons avonds van zaterdag t/m vrijdag. Overdag hebben wij ook gebruik van een gemeenschappelijk ruimte met keuken waar er altijd eten en drinken ligt, zodat iedereen kan uitslapen na een lange kijkavond. Deze ruimte wordt ook gebruikt om te werken aan het bewerken van opnames, om elkaar te helpen met de onvermijdelijke technische problemen en om de volgende kijkavond te plannen.

De kosten per accommodatie liggen tussen ca. €380 tot €490 per week  (zie de Pradines website, “mid-season”). De meeste accommodaties hebben twee tot drie slaapkamers en vaak kiezen mensen om een chalet of gîte te delen. Hierdoor blijven de kosten per persoon zeer laag. Een 4-gangen diner inclusief wijn en koffie/thee – en ook alle boodschappen voor ontbijt/lunch – komt uit op slechts ca. €20/persoon/dag, afhankelijk van hoeveel broodjes enz. worden besteld.

Het is wel tegen de 1200 km rijden met eigen of gedeeld vervoer maar de wegen zijn goed en de meeste mensen rijden dit in 12 uur of minder, soms gedeeld over twee dagen.

Het weer en de omgeving

Net als in Nederland zijn er geen garanties m.b.t. het weer! Wij hebben zelf gemerkt dat het weer bijna altijd beter is dan voorspeld en wij hebben vaak weken gehad wanneer wij eigenlijk blij waren dat het een keer bewolkt was zodat wij konden slapen. Daar staat tegenover dat er ook weken zijn geweest wanneer er bijna geen heldere nacht is geweest. Gelukkig biedt de omgeving veel te doen – ook leuk voor wanneer een non-astro partner meegaat! De Cévennes is een UNESCO World Heritage gebied met veel natuur. Er zijn o.a. vele gezellige middeleeuwse dorpen, markten, grotten en een interessant weer station op Mont Aigoual. De eigenaren begrijpen dat het een lange reis is als onverhoopt de kans op goed weer een keer erg klein is. Wij hebben afspraken gemaakt m.b.t.  annuleringen die ons inziens eerlijk zijn voor iedereen.

Reserveren? of meer informatie?

Vul onderstaand formulier in indien u meer informatie wilt of een plek wilt reserveren. Wij nemen z.s.m. contact met u op. Vooral voor mei is het van belang om dit z.s.m. te doen omdat onze optie op de accommodaties loopt rond eind maart af. Daarna is er wel kans om iets te reserveren maar wij kunnen een plek vlak bij de telescopen niet meer garanderen. En chalets worden toegewezen in volgorde van reservering – dus de slaapplekken het meest dichtbij de kijkplekken gaan als eerste.

Wij hopen op heel gezellige weken met vele heldere nachten en vele mooie foto’s!

Algemene Ledenvergadering KNVWS Gooi en Vechtstreek 7 december 2017

 

Locatie: Natuurmonumenten ’s-Graveland (Eekhoornzaal)
Datum: donderdag, 7 december 2017
Aanvang: ± 22:00 uur, na de lezing van die avond

Agenda (pdf download)

 

1. Opening

2. Verslag van de Algemene Ledenvergadering van 6 april 2017

3. Beleids- en Activiteitenplanplan 2018 – 2020

4. Begroting 2018

5. Aftreden en benoeming van bestuursleden:

6. Rondvraag

7. Sluiting

 

Alle stukken zijn medio november op onze website geplaatst. Sommige stukken zullen ook ter vergadering in beperkte oplage beschikbaar zijn. Indien nodig kunnen ze ook van tevoren worden opgevraagd (mail secretariaat@sterrenwacht-gv.nl).
Het bestuur zou het op prijs stellen als u zo spoedig mogelijk na de lezing uw koffie of thee haalt en weer gaat zitten.
Wij hopen de vergadering rond 22:30 uur af te sluiten.

Nieuwsbrief november – december 2017

Lezingenprogramma november – december 2017


Lezing op 9 november:  “Botsende clusters van sterrenstelsels” door Timo Halbesma

In het algemeen bestaat een cluster van sterrenstelsels uit donkere materie, uit enorm heet gas tussen de sterrenstelsels, en uiteraard uit de sterrenstelsels en sterren zelf. Het grootste deel van de massa bevindt zich echter niet in de sterren en sterrenstelsels. De donkere materie domineert namelijk de totale massa, en dus ook de zwaartekrachtpotentiaal van het cluster als geheel. Zelfs van de zichtbare materie treffen we het grootste deel van de massa niet in de sterren/sterrenstelsels aan, maar in het gas tussen de sterrenstelsels (het intracluster gas).

Tussen Deneb en Albireo, in een van de vleugels van de Zwaan, bevindt zich het Cygnus cluster. In röntgenwaarnemingen is te zien dat het Cygnus cluster een botsing tussen twee subclusters ondergaat.

Één van deze twee subclusters is extra interessant omdat de radiobron Cygnus A zich in het centrum van het centrale sterrenstelsel van dit subcluster bevindt. Cygnus A is de meest krachtige radiobron in het lokale universum.

Tijdens deze lezing laat de spreker resultaten (video’s) zien van numerieke simulaties van de botsing in het Cygnus cluster.  We zijn met name benieuwd waarom het intracluster gas zo warm is en blijft, naar het effect dat de radiobron op het clustergas heeft, en naar de effecten van de botsing op het clustergas.


Lezing op 7 december: “VLBI: een telescoop zo groot als Europa” door Prof. Dr. Huib Jan van Langevelde

VLBI

Op 7 december geeft Prof. Dr. Huib Jan van Langevelde een lezing met als titel “VLBI: een telescoop zo groot als Europa”.

Met radio-interferometers zoals de Westerbork telescoop kan op de lange radiogolflengtes toch met behoorlijke resolutie de hemel worden waargenomen. Maar ook het centrum van het Europese VLBI Netwerk is in Drenthe gevestigd. “Very Long Baseline Interferometry” (VLBI) is een techniek om van individuele telescopen, die honderden kilometers uit elkaar staan, één grote radiotelescoop te maken. Dit stelt astronomen in staat om beelden te vormen van heldere radiobronnen met onwaarschijnlijk hoge nauwkeurigheid.

De gevoeligheid van dit soort waarnemingen wordt onder andere bepaald door de hoeveelheid signaal die getransporteerd kan worden, van de telescopen naar de centrale supercomputer, voor Europa de correlator bij het “Joint VLBI in Europe” (JIVE) in Dwingeloo. Traditioneel nemen de telescopen de signalen op met harde schijven die per post worden verstuurd. Inmiddels heeft de vooruitgang in de ICT de weg geopend om de data direct te versturen met behulp van speciale internetverbindingen.

In deze presentatie zal worden ingaan op de techniek van VLBI, maar natuurlijk ook op de sterrenkundige onderzoeksresultaten die met deze techniek geboekt worden, bijvoorbeeld bij het direct meten van de afstanden van sterren in de Melkweg, maar ook naar onderzoek aan zwarte gaten in actieve sterrenstelsels en recent werk aan “Fast Radio Bursts” en bronnen van zwaartekrachtsgolven.

Huib Jan van Langevelde studeerde sterrenkunde in Leiden en promoveerde daar in 1993 op waarnemingen aan OH-maser sterren in het centrum van de Melkweg. Hij specialiseerde zich in het gebruik van radio- en millimeter-interferometertelescopen voor moleculaire astrofysica en werkte een paar jaar bij het centrum van de Amerikaanse radiosterrenkunde in New Mexico. Terug in Nederland was hij betrokken bij diverse innovatieve projecten van het “Joint Institute for VLBI in Europe” (JIVE)  te Dwingeloo, waarvan hij sinds 2007 directeur is.  Sinds 2013 is hoogleraar Galactische radiosterrenkunde in Leiden.


Locatie

Alle lezingen worden gehouden op donderdagavonden om 20:00 uur in de Eekhoornzaal op de 1ste verdieping van het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten naast de sterrenwacht. Toegang is gratis voor leden van KNVWS Gooi en Vechtstreek en €3,00 voor niet-leden.

Indien de sprekers hun presentaties beschikbaar stellen, zijn deze na te lezen in het ledengedeelte van onze website.


Sterrengids 2018 en Sterren & Planeten 2018 nu beschikbaar

Bestel nu om v.a. 9 november bij de lezingen en kijkavonden af te halen
 
Sterrengids 2018Sterrengids 2018

Sterrengids 2018 is een jaarboek en naslagwerk in één. Het boek is geschikt voor beginners en gevorderden. De gids is geïllustreerd met vele sterrenkaarten, foto’s en tekeningen.

DE STERRENGIDS 2018 BIEDT ONDER MEER:

  • van dag tot dag alle voorspelbare hemelverschijnselen in 2018, die waarneembaar zijn met het blote oog, een verrekijker of een telescoop.
  • hoofdstukken over de planeten, zon en maan, planetoïden, meteoren, veranderlijke sterren en sterbedekkingen.
    tips voor astrofotografie en waarneming van deepsky-objecten.
  • talrijke sterrenkaarten, foto’s en tekeningen.

Reserveren via website: Leden KNVWS Gooi & Vechtstreek €22,00 (winkelprijs €24,95). Actieve vrijwilligers €20,00

 

Sterren & Planeten 2018

Speciaal voor jonge en beginnende sterrenkijkers, dit kleurrijke jaarboek laat je kennismaken met alle interessante hemelverschijnselen van maand tot maand. Als beginnende sterrenkijker leer je waar te nemen wat je allemaal met het blote oog kunt zien of juist met een verrekijker of kleine telescoop bekijkt.

In de 27e editie van deze gids is er speciale aandacht voor drie planeten die in 2018 in oppositie komen, de maansverduistering die op 27 juli zal plaatsvinden, en Ceres en Vesta. Er zijn nog meer aanvullende artikelen die interessant zijn voor iedereen die goed naar de sterrenhemel wil kijken.

Reserveren via website: Leden KNVWS Gooi & Vechtstreek €11,00 (winkelprijs €12,50)

Gidsen die na 7 november worden besteld, kunnen – zonder tegenbericht van ons – worden afgehaald tijdens kijkavonden en lezingen vanaf 10 dagen na bestelling.

 


Laatste plekken voor Basiscursus Astrofotografie: schrijf nu in!

Onze korte basiscursus Astrofotografie van 3 avonden start weer op 22 november 2017. Voor deze cursus is een telescoop niet nodig. Tijdens de cursus leert u de Maan en sterrenbeelden te fotograferen met eigen fototoestel en statief. Daarnaast leert u deze beelden te bewerken.

Ook voor mensen die later met eigen telescoop willen gaan fotograferen is deze cursus zeer nuttig en een mooie opstap. Wij hopen een vervolgcursus aan te bieden in 2018. Het maximale aantal deelnemers is 10 om voldoende aandacht aan iedereen te kunnen geven. Er zijn nog enkele plekken – dus schrijf nu in!

 


Van onze leden…

Op 17 oktober jl. heeft Nederland te maken gehad met een vrij zeldzaam verschijnsel: het licht van de zon werd verzwakt door een combinatie van de tropische storm Ophelia, die over Ierland naar het noorden was gekoerst en Saharazand hoog in de atmosfeer had geblazen, en rook van diverse bosbranden in Portugal. De zon was te bekijken met het blote oog. 

Diverse leden gingen gelijk aan de slag. Hierboven een impressie van hun foto’s: grote foto boven door Henk Vos; van links naar rechts onder: Bob van Slooten, Ido Oosterveld, en Martin den Ouden – en helemaal rechts: (jawel!) de Curiosity rover op Mars. Wij vonden de overeenkomsten verbazingwekkend.
 


Sterrenwacht weer open iedere vrijdagavond

De sterrenwacht is iedere vrijdag open voor leden én het publiek van 20:00 – 22:00 uur, ook op bewolkte avonden. Wanneer wij niet kunnen kijken, zijn er wel presentaties en demonstraties, afhankelijk van het bezoek.   

Jammer genoeg is oktober grotendeels bewolkt geweest op de vrijdagavonden. Wij hebben dus wat tegoed! Ook dit jaar hebben wij meegedaan aan de Nacht van de Nacht op 28 oktober. Wij hadden zo’n 150 bezoekers verwacht, inclusief de wandelaars van Natuurmonumenten. Echter doordat er zware windstoten waren verwacht waardoor het niet veilig zou zijn in het bos, heeft Natuurmonumenten de wandelingen moeten afblazen. Ondanks storm en bewolking kwamen er toch wat bezoekers die een toelichting kregen over de sterrenhemel van Peter de Groot en een presentie over de Maan door Jan Vissers hebben bijgewoond. Op de vrijdag was het ook bewolkt maar er kwamen nog meer bezoekers. John Mondelaars heeft die avond ook een presentatie over “Space Weather” gegeven.

Inloopavonden voor leden op 15 november en 13 december

Tot eind van het jaar zijn er nog inloopavonden alleen voor leden: 15 november en 13 december. I.v.m. de diverse cursussen en de feestdagen zijn dat er wat minder dan gebruikelijk. Vanaf januari zijn er twee inloopavonden per maand. Wij hopen dat het helder is zodat wij kunnen waarnemen en onze nieuwe CCD uitproberen. Onze eerste proef-opname van Orion (links) belooft veel!

Daarnaast zullen wij op de 15de beelden laten zien van onze recente astroreis naar Zuid-Frankrijk en wat tips geven over beeldbewerking van astrofoto’s.

 


Algemene Ledenvergadering op 7 december

Aansluitend op de lezing van 7 december vindt onze Algemene Ledenvergadering plaats. De agenda en stukken zullen rond 10 november op de website worden geplaatst. Hoofdpunten zijn onze Beleids- en Activiteitenplan voor 2018 en de Begroting 2018.

Doordat wij nu twee vergaderingen per jaar houden – in april vooral voor het Jaarverslag en in december voor de begroting en plannen voor het volgend jaar – hopen wij de vergaderingen vrij kort te kunnen houden. Er zullen ook voorafgaand aan de lezingen van die avonden een beperkt aantal kopieën van de agenda en van de stukken beschikbaar zijn.

 


Bij onze buren

Niet alleen bij ons maar ook bij onze collega-sterrenwachten zijn er vele activiteiten tot eind van het jaar. Een greep uit deze activiteiten:
 


Sterrenwacht Midden Nederland (Amersfoort/Schothorst)

http://www.sterrenwacht-mn.nl
 
Activiteiten:
– Nog geen publieksactiviteiten vermeld op website
Lezingen:
– Nog geen lezingen vermeld op website

 


Sonnenborgh (Utrecht)

http://www.sonnenborgh.nl

Activiteiten:
– Tot en met eind maart elke vrijdagavond van 20:00 tot 21:30 uur voor volwassenen, toegang €11,50.
– Tot en met 26 maart elke zaterdagavond van 19:30 tot 21:00 uur voor kinderen van 6 tot 12 jaar, toegang €11,50 voor kinderen en €9,50 voor begeleiders.
– Elke zondag zonnekijkdag.
– Elke 1e zondag van de maand: Sonnenborgh’s Super Sunday Solar Science Show om 14:30 en 15:30 uur, entree: reguliere museumprijzen

Lezingen:
Tijdens de kijkavonden rouleert een lezingenprogramma van 4 lezingen. Voor 2017 zijn dat:

– Bestemming zonnestelsel
– Geboorte, leven en dood van sterren
– De zoektocht naar exoplaneten
– Sterrenstelsels

 


Volkssterrenwacht Amsterdam

http://www.volkssterrenwachtamsterdam.nl
 
Activiteiten:
– vrijdag 24 november: publieke sterrenkijkavond bij Science Park 904, Amsterdam
 

Lezingen:
– dinsdag 14 november: “Kosmische rampen” door Drs. Niek de Kort.
 


Astra Alteria

http://www.astraalteria.nl
 
Activiteiten (alle op een vrijdag, aanvang 20:00 uur):
– vrijdag 24 november: waarneemavond in Ede & Putten.
– vrijdag 22 december: waarneemavond in Putten.
– vrijdag 29 december: waarneemavond in Ede.
 

Lezingen (alle op een maandag, aanvang 20:00 uur):
– maandag 13 november: Science Café Ede
– maandag 27 november: lezing “Galaxies and Super-massive Black Holes” in Putten
 


Colloquia KNMI

http://www.knmi.nl/over-het-knmi/agenda
 
Lezingen (in de Buys Ballotzaal, KNMI in De Bilt, 15:30 uur):
– donderdag 9 november: “Modeling of air quality and nitrogen deposition in the Netherlands” door Eric van der Swaluw (RIVM)

 


 Sterrenwacht Almere

http://www.sterrenwachtalmere.nl
 
Activiteiten:
– Eerste zaterdag van de maand om 13:00 uur: Kijken naar de Zon
– Nog geen sterrenkijkavonden bekend

Lezingen:
– dinsdag 28 november: lezing over radioastronomie