Zonnewijzer

Hoe laat is het?

ZonnewijzerIn het veld naast restaurant Brambergen in ‘s Graveland staat een zonnewijzer. Deze zonnewijzer is een combinatie van een koordzonnewijzer en een horizontale poolstijl zonnewijzer. De tijdschalen in de zonnewijzer zijn daarom verschillend.

 

Twee zonnewijzers: Hoe zit dat?

Zonnewijzer

De koordzonnewijzer geeft tijdens de zomer én de winter de zonnetijd aan en is op de tekening, de rechter halve cirkel met de grootste diameter en zwarte uurcijfers/punten. Wanneer de zon op zijn hoogste punt staat is het 12 uur volgens deze zonnewijzer.

De horizontale zonnewijzer geeft in de zomer ongeveer de kloktijd aan en is op de tekening de linker halve cirkel met de kleinste diameter en de rode uurcijfers/punten.

In de winter moet je een uur van deze kloktijd aftrekken.

 

Hoe werkt de koordzonnewijzer?

De koordzonnewijzer is een interactieve zonnewijzer. Je moet eerst wat doen om de tijd te kunnen aflezen:

  • Pak het touw vast en ga buiten de cirkel staan, waarop de uurstippen liggen.
  • Trek het touw strak en kijk hoe de schaduwlijn van dit koord loopt.
  • Onderaan de schuine paal zie je op de dikke paal een metalen stip (op het bovenaanzicht de groene midden stip). Wanneer de schaduwlijn over deze stip loopt, volg je met het strak getrokken touw de schaduwlijn tot op de cirkel met de witte uurcijfers.
  • Op deze plaats, kan je dan de tijd aflezen, dan wel schatten.

Nu weet je de zonnetijd.

 

Hoe werkt de horizontale zonnewijzer?

Als de zon schijnt, geeft de horizontale zonnewijzer de zomertijd aan. Dit is ongeveer de zomerkloktijd. Zie je de langste schuine paal? Dat is de poolstijl. Deze wijst precies naar de Poolster, vandaar ook zijn naam.

De hoek tussen de schuine poolstijl en de horizon bedraagt in ‘s-Graveland 52o (graden)*.

De schaduw van de poolstijl geeft op de houten blokken met de rode cijfers de zomertijd aan. Je moet de schaduw van de poolstijl nemen en niet van de schoren.

De tijd op deze horizontale zonnewijzer is minder nauwkeurig af te lezen dan de tijd op de koordzonnewijzer, dat komt omdat de schaduwlijn dikker is en doordat de aarde in een ellips om de zon beweegt. De draaisnelheid van de aarde om de zon is niet elke dag hetzelfde zoals bij een cirkelvormige baan het geval zou zijn. 

Voor die correctie wordt een tijdsvereffening schaal gehanteerd die bij deze zonnewijzer niet is toegepast.

Het plaatsen van de zonnewijzer is een initiatief van de KNVWS Gooi en Vechtstreek en is tot stand gekomen door een bijdrage van Natuurmonumenten, de RABO Bank en de Zonnewijzerkring.

 

Comments are closed.